Moord en moraal

Dit vind je misschien ook leuk...

1 reactie

  1. Richard van Emmerik schreef:

    ‘Volgens Wikepedia geeft het begrip moraal (of zeden) de handelingen en gedragingen aan die in een maatschappelijke context als correct en wenselijk worden gezien’

    Friedrich Nietzsche zou er terecht op gewezen hebben dat moraal een uitvinding is van het kuddedier, dat het spreken heeft geleerd. Wat mij bekruipt is dat het eigen oordeel over wat Guusje Hoek verstaat onder moraal bepalend is voor de inhoud van de tekst. Laten we het eigen oordeel eens opschorten, kunnen we dan eigenlijk wel ons gedragen zonder moraal? Zou moord bijvoorbeeld niet ook moreel gedrag kunnen zijn? Evolutionair gezien zou dat namelijk inderdaad het geval kunnen zijn als de moord erop gericht is om de instandhouding van de groep te bevorderen. In dat geval zou zelfs Adolf Hitler nog als een nobele neergezet kunnen worden omdat hij een sterk Duits ras wilde en de vijand wilde elimineren. Ik wil in dit opzicht nadrukkelijke wijzen op de definitie van Wikipedia. Hier moet toch iets aan de hand zijn. Ik heb een aantal interviews bekeken van mensen die of meegewerkt hebben door Joden te vergassen in concentratiekampen of mee hebben gedaan met de holocaust by bullets in het oosten. Inderdaad ‘kunnen’ mensen moord rechtvaardigen. Wat mij echter opviel was dat deze mensen hun wandaden niet ‘kunnen’ rechtvaardigen, maar het wel moesten, het schuldbesef was namelijk aan de gezichten af te lezen! Want moet u zich toch eens voorstellen dat mensen met dit soort gruweldaden bij zichzelf zouden moeten erkennen dat ze fout zaten? Welke straf zou een dergelijk persoon zichzelf moeten geven? Het is inderdaad ook zo dat moraal cultureel bepaald is, verschil in cultuuropvattingen tussen Chimpansees en Bonobo’s laten dat denk ik wel zien. Ook hier laat zien dat rechtvaardiging van moord erg afhankelijk van de kuddemoraal, het lijkt mij sterk dat Guusje hoek hier zal opperen dat Chimpansees immorele wezens zijn, mensapen zonder moraal. Laten we nog eens opnieuw kijken naar die kampbewaarders waar ik het net over had, wat gebeurde er nu precies? Deze mensen kwamen in een andere cultuur terecht, want eerst was er de Duitse cultuur waarin het gerechtvaardigd was om de Joden uit te roeien (in het belang van de eigen soort), daarna kwamen ze in een groepscultuur terecht die hen vertelde dat het niet netjes was om je medemens uit te roeien. Voor hun eigen bescherming, konden ze weinig anders dan psychisch weerstand bieden door hun wandaden te rechtvaardigen. Stel nu dat twintig jaar later de broer van Adolf Hitler aan de macht was gekomen, Gunther Hitler met dezelfde idealen als Adolf Hitler, wat zouden dit soort mensen dan vervolgens doen? Zou zich niet de situatie voor kunnen doen dat ze zich gingen conformeren aan de groepscultuur van Gunther Hitler? Ik denk dat Wikipedia en Guusje Hoek laten zien wat moraal NIET is. Want enerzijds heeft het te maken met het individuele dat de kuddementaliteit overstijgt; heeft de kampbewaarder de macht om verantwoordelijkheid voor zichzelf te nemen, of blijft hij zijn gedrag rationaliseren, dus zijn wandaden rechtvaardigen, maar ook in hoeverre ben je in staat om groepsdruk te weerstaan en verantwoordelijkheid te nemen voor jezelf? Anderzijds gaat moraal niet over de soorten daden, maar om het doel waarmee een bepaalde daad wordt verricht, in hoeverre ben je in staat om individuele verantwoordelijkheid te nemen voor dit daad? Het is niet zo moeilijk om de lage moraal evolutionair te verklaren, evenmin om verklaring te geven voor de genetica ervan, maar het moraal van het verhaal is dat het weinig met moraal van doen heeft, de hoge moraal schuilt in de confrontatie met het eigen ik.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.